A Ruta Xalleira De Brandomil


Ola camiñantes! Canto tempo! E é que xa fai máis de dous meses que non se actualizaba Camiños Da Fin Da Terra. Pídovos desculpas pola longa espera, pero entre manifestacións, fins de semana ocupados coñecendo novas rutas e a miña incursión no mundo da tecnoloxía GPS, non tiven tempo para preparar ningunha entrada nova. Iso si, toda esta espera non foi en balde, pois como vistes, este tempo foi invertido para intentar mellorar esta pequena bitácora.

Desta vez anímovos a coñecer a primeira ruta que me invento, que consiste en camiñar polos arredores do río Xallas á súa altura polas parroquias de Brandomil, pertencente ó concello de Zas, e de Antes e Alborés, do concello de Mazaricos.É un roteiro este no que poderemos ver unha ponte romana, unha igrexa, un fermoso río, meternos dentro dun embalse, impregnarnos da vida gandeira que despiden estas terras, e tamén gozar de fauna tanto doméstica como salvaxe.

a

Mapa e perfil do roteiro

Atención, a ruta non está sinalizada!

A andaina comeza xusto a carón da ponte romana de Brandomil, que nos axuda a salvar o río Xallas. Neste lugar hai unha área de descanso bastante ben coidada, e agradable para unha churrascada. Sen embargo, a cercanía da estrada pódelle estragar a sesta a máis de un.

Área de descanso con mesas, fonte e parrillas

A fermosa ponte de Brandomil

Cruzamos a ponte e viramos á esquerda, para facer camiño río abaixo despois dun pequeno tempo camiñando, atoparémonos con outra ponte que deberemos cruzar, que nos leva a unha grande illa de gran extensión, se non me equivoco xa pertencente ó concello de Mazaricos. A algúns chamaranlle a atención unhas estructuras de madeira en forma de tabernas, servicios ou algo polo estilo. Estamos nin  máis nin menos que no lugar onde se celebra a concorrida festa da fervenza, que tanta fama ten en toda a volta. Sen embargo, eu son máis de camiñar ca de verbenas, e moito menos de deixar tirado o lixo que, desgraciadamente, abunda en certos recunchos da ruta en gran parte debido á festa.

Á esquerda!

A ponte que nos leva á illa

Xa estamos na illa

Continuamos bordeando a illa en sentido das agullas do reloxo ata chegar a unha pequena ponte que debemos cruzar para ir camiño da aldea de Ribadeza. Durante o camiño podemos ver a forma de vida do lugar, predominantemente agraria e gandeira. Non hai máis que ver os pastos cheos de vacas e ovellas. Tractores para un lado, tractores para o outro..

Unhas ovellas bebendo no Xallas

Ponte que nos leva cara Ribadeza

Típica estampa Xalleira

A vaquiña era curiosa, pero non máis que os habitantes de Ribadeza 😀

Muíño nos arredores de Ribadeza

Unha vez pasado Ribadeza, toca cruzar de novo o río, e desta vez vemos a grande anchura que ten o río, pois estamos nas inmediacións do encoro da Fervenza,  máis exactamente poderíamos dicir que estamos sobre el.

Cara un lado…

… e cara o outro

Unha vez pasado este o camiño continua por varias pistas polas que podemos seguir sentindo a vida agraria e gandeira da zona, ata chegar ó lugar de Quintáns.

Un equino sorprendido!

Dende aquí chegamos a Padreiro, xa moi cerca de Brandomil, onde visitaremos a súa igrexa, para rematar pouco despois no punto de inicio, a Ponte de Brandomil.

Sen comentarios 😀

Chegando a Brandomil

Igrexa de Brandomil

Principio e final do roteiro

Unha ruta pequena, sen sinalizar e penso que bastante mellorable, dádeme tempo, todo se andará! E tamén aproveito para informarvos de que esta primavera está habendo moitas iniciativas neste ámbito, gracias os concellos de Camariñas, Vimianzo e Ponteceso, así como da Asociación Ambiental Senda Nova, da que vos podo dicir que realizan uns roteiros realmente espectaculares, fermosos, moi didácticos e tremendamente ben organizados. Tamén dende Neria se están comezando a facer roteiros, aínda que non fun quen de atopar información aínda. Déixovos ligazóns con información do que se está “cocendo” pola zona:

Programa de roteiros de Vimianzo, Camariñas e Ponteceso: http://www.quepasanacosta.com/?p=14877

Web da asociación ambiental Senda Nova: http://www.sendanova.org/

UN SAÚDO CAMIÑANTES!

Advertisements

Ruta Malpica – Caión I (Malpica – O Riás)


Que pasa camiñantes! Canto tempo! Despois de un tempo sen descubrirvos un novo camiño, chegou o momento de facelo, e de facelo ó grande, cun fermoso roteiro e sumando ademáis un novo concello á nosa lista particular de municipios visitados. Trátase da ruta Malpica – Caión, un longo roteiro duns 30 quilómetros aproximadamente, que vos descubrirei en dúas etapas. Antes de nada, quérolle dar as gracias ó meu colega David por acompañarme nesta aventura, a ver cando facemos a seguinte meu!

Aquí temos a David en acción!

Neste primeiro capítulo do percorrido, comezaremos o traxecto no porto da vila mariñeira de Malpica, e finalizarémolo na praia do Riás, na parroquia malpicana de Cambre, despois duns 12 quilómetros de andaina. Durante o camiño visitaremos, entre outras cousas, un pazo, muíños de auga á beira do mar, praias fermosas, furnas e moitos cantís. Que vos parece? Pinta ben a cousa non? Pois non vos fago esperar máis. Mapa, valoración MIDE e adiante!

Mapa e puntos máis interesantes da ruta

A única recomendación que vos dou para facer este camiño é que levedes un pantalón medianamente forte para o tramo de desmonte que hai que atravesar cerca dos muíños de Ardeleiro, pois hai que camiñar entre bastante maleza e toxos.

MIDE

Comezamos no porto de Malpica, para coller pola rúa “Agra del río” e subir ata a estrada que vén do campo de fútbol. No cruce cóllese á esquerda, onde xa nos atopamos un cartel indicativo do roteiro, unha minúscula área recreativa e a capela de Santo Antón.

O porto de Malpica, recentemente remodelado

Amencer no porto de Malpica

Rúa "Agra del río" Ánimo que empezamos forte! 😉

Se nos damos a volta durante a subida, vemos as illas Sisargas e a ermida de Santo Hadrián do mar

Capela de Santo Antón

Continuamos pola estrada e poucos metros máis adiante, atopámonos cun peto de ánimas. Seguimos e no cruce collemos á esquerda, pola pista máis pegada ó mar. Durante este traxecto, vemos a punta do muelle de Malpica, todos os cantís que percorreremos ó longo do camiño de hoxe, e tamén unha pequena illa coñecida pola xente do lugar como “A Barca De Maghé”.

Peto de ánimas despois de pasar a capela

Un longo camiño por diante...

Deixando atrás Malpica, e abaixo, a "Barca de Maghé"

Seguindo as indicacións, déixase o asfalto para camiñar un tramo por pista de carros, e ó rematar esta, cando se chega de novo á pista asfaltada, hai que estar atento e coller o camiño que está xusto á esquerda. Un pouco máis adiante nunha encrucillada, débese seguir de frente, e ó finalizar a pista, á esquerda, xa camiño de Ardeleiro. Neste tramo, cerca do último cruce, atopeime cunhas intrigantes pegadas, que aínda hoxe non teño claro de que animal poden ser…

Ó fondo, o lugar de Fonte dos Bois

Misteriosas pegadas, todo apunta a un tipo de mustélido

Máis adiante, cando xa se ven as primeiras casas do lugar de Ardeleiro, hai que tomar un cruce á esquerda en dirección á costa, e ó chegar a uns prados hai que atravesalos e descender por un pequeno tramo duns douscentos metros cheo de toxos, para chegar ó fermosos muíños de Ardeleiro.

Lugar de Ardeleiro

Cruce en dirección á costa

Un pouco máis adiante, á dereita, está o prado que debemos atravesar para chegar ó desmonte

Este é o desmonte. Parece que non hai camiño pero haino!

Resulta este lugar sen dúbida encantador, no que se atopan cinco muíños tradicionais restaurados moi cercanos ó mar ademáis de unha impresionante furna:

Os muíños e o rego vertendo a súa auga ó mar

encantador non si?

os muíños máis interiores

Subimos cara o aparcadoiro e dende alí cóllese a pista que leva ó lugar de Loroxo, para isto hai que coller no desvío á esquerda, pois o da dereita leva a Ardeleiro. Unha vez en Loroxo, pódese ver o pazo, co seu grande e fermoso escudo na fachada.

Pazo de Loroxo

Escudo do Pazo

Volvemos sobre os nosos pasos e continuamos pola estrada ata o lugar do Ceán, atravesándoo completamente e tomando o desvío que leva ó campo de fútbol. Alí cóllese á esquerda por unha pista forestal que nos leva de novo en dirección á costa. Aquí atópanse uns sinais que cando menos resultáronme curiosos.

Atravesando o ceán (foto tomada en sentido inverso á marcha)

Terras de Malpica

Respeten por favor!

Coidado coa pendente

Continuando o descenso, camiño da praia de San Miro, encóntrase gran cantidade de piñeiros cerca do mar, cousa habitual durante todo o camiño.

Descendendo cara San Miro

Entre os piñeiros asoman, ó lonxe, Malpica e as Sisargas

Acabando o descenso, atopámonos coa fermosa praia de San Miro, un lugar perfecto para pasar unha tarde tranquila, buscando crebas no coído que se atopa no fondo desta ou contemplando a fermosa fervenza que percorre o seu lateral e que morre directamente no mar.

Praia de San Miro

Nas rochas asoman vetas de seixo

A fermosa fervenza de San Miro

Dende aquí séguese o camiño pegado á costa subindo pola costenta pista forestal e ó rematar o ascenso, á esquerda pódese desviar para contemplar unha espectacular furna con tres buratos, coñecida como a “Furna das Grallas”.

Seguindo o camiño, despedímonos da praia de San Miro

Furna das grallas

Outra vista da furna das grallas

Voltamos de novo sobre os nosos pasos e continúase pola pista de terra, seguindo os sinais oficiais de sendeirismo. Durante este longo tramo iremos rodeados de gran cantidade de piñeiros, e no medio un pequeniño tramo de Carballos, todo isto antes de chegar á fermosa praia do Riás, a cal desaparece en gran parte cando sobe a marea.

Gran parte do percorrido discorre entre piñeiros

E un tramiño entre carballos (foto en sentido inverso á marcha)

Praia do Riás coa marea alta

Durante este tramo, e tamén nos anteriores, pódense ver unha boa cantidade de pescadores que acoden ós cantís a practicar o seu pasatempo favorito

Pescando nos cantís

Fantástico este roteiro pola costa malpicana, moi aclamado en concreto polos practicantes de btt. Espero facer a seguinte metade pronto e amosárvola canto antes, porque ben seguro que será igual de fermosa que a primeira 🙂 En canto a vós, espero que desfrutárades deste novo roteiro e, coma sempre, que isto vos anime a percorrelo. Ata a próxima, vémonos nos camiños compañeiros! 😀

UN SAÚDO CAMIÑANTES!

O Roteiro Da Raposa “Anosa”


Saúdos unha semana máis camiñantes! Nesta nova entrada volvemos a pisar terras cabanesas por un camiño moi pouco coñecido, pero sen embargo moi ben coidado, con bastantes sinais e tamén numerosos paneis informativos ó longo do percorrido. Trátase do “roteiro da raposa Anosa”, que nos convida a visitar os lugares máis bonitos da parroquia cabanesa de Anos.

Mapa, perfil e puntos de interese da ruta

Características MIDE deste percorrido

O roteiro comeza na igrexa de Santo Estevo de Anos. Acercámonos a visitala antes de comezar a andaina. Esta igrexa posúe nun lateral sete canzorros, esculpidos con diferentes formas que sobresaen do edificio.

Igrexa de Santo Estevo

Curiosos Canzorros no lateral da Igrexa

Outra vista da igrexa, co cruceiro en primeiro termo

Ademáis, aquí atopase o primeiro dos paneis informativos da ruta. Durante todo o percorrido os paneis e sinais son moi abundantes, cousa moi de agradecer para os sendeiristas. No caso deste roteiro, hai paneis informativos sobre cogumelos, partes dun muíño, etc.. Todo a través da raposa “Anosa” que con moita simpatía nos dá a benvida ós diferentes lugares da parroquia, así como tamén nos dá consellos sobre os cogumelos. Aquí vos deixo uns exemplos dos carteis que vos podedes atopar se un día facedes a ruta:

Panel informativo cargado de información, como debe ser

Cartel de benvida ós diferentes lugares

Consellos sobre os cogumelos...

Información nos puntos de interese... Que aguda é esta raposiña! 😀

Comezamos! Súbese a pequena costa e tómase camiño á dereita. Metros máis adiante hai que tomar de novo á dereita, afastándonos da vía principal por unha pista forestal. Ó pouco de comezar a pista, xa se volve a torcer de novo á dereita por un camiño de carro. O desvío está indicado, pero o sinal encóntrase cuberto pola maleza e non está moi visible. A partires de aquí, este treito está rodeado de piñeiros e eucaliptos, e sobre todo ben sinalizado.

Este é o camiño que debedes seguir

Sendeiro durante este treito

Logo duns minutos, chegamos a unha pequena estrada provinte da igrexa e que vai dar ó lugar de As Pedras. Tómase, pero ós poucos metros vólvese a tomar unha pista forestal á esquerda. Por este camiño hai que subir unha pequena pero costenta pista forestal e pasar por outro tramo de piñeiros e eucaliptos. Finalmente, chégase á parte traseira das Pedras, e atravesando a estreita rúa, un pouco máis adiante, ó lugar de O Piñeiro, onde me levei unha “pequena mala impresión”.

Un... estanque? cerca da estrada

Neste cruce atoparédesvos cun panel informativo de cogumelos (hai sete espallados ó longo do roteiro)

Anos ó lonxe

Estreita rúa nas Pedras, camiño do Piñeiro

Pequena mala impresión: non custa nada levar o lixo a un punto limpo señores!

Seguindo os sinais volvemos a coller outra pista forestal que nos levará, despois dun bo anaco, ata o lugar de A Enfesta. Resultou este ser un camiño moi agradable, pero cun par de problemas coa sinalización. O primeiro chega despois de subir a costa que empeza a carón dun bonito prado regado polo rego de Anos. Ó acabar de subir a costa, aparecen ante nós tres desvíos, dos cales hai que tomar o da dereita. Unha vez tomado este, no seguinte cruce, no lugar de seguir o camiño, hai que torcer á esquerda.

Árbore chea de liques, o que indica unha gran pureza no aire

Pequeno prado atravesado polo rego de Anos (foto tomada en sentido inverso á marcha)

Primeiro cruce non sinalizado: á dereita

Segundo cruce non sinalizado: á esquerda

A partir de aquí todo é seguir o camiño ata o final, que vai a dar a unha estrada a poucos metros do lugar de A Enfesta. Xusto antes de entrar no lugar, os que coma min vos gusta facer o castrón, tendes o lugar perfecto para perdervos polo monte e descubrir lugares descoñecidos un anaco antes de seguir o itinerario do roteiro. Impresionante recuncho atopei. Aí o deixo 😉

Xa na Enfesta, debo dicir que resultou ser este lugar unha auténtica sorpresa, tan pequeno como encantador. Despois de pasar as casas, atopámonos cun bonito rego que baña un prado no que se atopa un fermoso muíño acompañado de algunhas árbores e, seguindo o camiño poucos metros máis adiante, hai un desvío cara unha fermosa fervenza. Ademáis, nas inmediacións desta atópase un antigo muíño moi curioso, pois ten o tellado en forma triangular, cousa nada común nun muíño. Ademais, este tiña unhas misteriosas inscripcións na porta que non dei chegado a descifrar. Déixollo ós máis curiosos! 😀

Precioso lugar

Outra vista do muíño

Fermosa fervenza non si? 🙂

Muíño de curiosa arquitectura

Unha vez retomado o camiño, continúa a andaina cara o lugar de Miraflores, no que me deron a benvida unhas vaquiñas, que por un momento parecían preguntarse: quen é este? 😀

Vaquiñas en Miraflores

Xa na estrada, un pouco máis adiante atopámonos coa bonita capela da Eirita, e seguro que tamén cun bonito can que vive na casa do lado, e que me fixo compañía mentres parei por alí a comer. Persoalmente, decidín bautizalo como Timi debido á súa timidez 🙂

Capela e cruceiro da Eirita, e tamén a miña vara máxica jeje 😀

"Timi" e o cruceiro

Neste lugar atópanse dúas cousas curiosas: a primeira está no cruceiro. Se vos fixades, o capitel está do revés.

Capitel invertido

A segunda, son os sentadoiros que hai na parede da construcción a carón da capela:

Sentadoiros apegados á parede

Dende aquí, despois de despedírmonos de Timi, seguimos o camiño cara o alto da Pena da Eirita, un pico a uns 270 metros de altitude dende o que podemos obter unhas preciosas vistas da zona, mágoa que comezara a chover e non puidera sacar unhas fotos mellores.

Comezo da subida

Lugar de Iñaño

Ría de Corme e Laxe cara á costa

Cara ó interior, o pico de Meda

O val de cundíns e a zona de Malpica ó fondo

Baixamos e continuamos pola estrada. Ós poucos metros á dereita, está a fonte santa.

Seguimos camiño e tomamos un desvío á dereita que non está indicado. Que non vos pase coma a min ou perderedes un tempo precioso 😉 Este tramo é bastante longo, pasa polas inmediacións primeiro de Os Anles, despois da Remisqueira ata chegar a cerca do lugar da Hermida. Cabe dicir que este tramo está actualmente atravesado polas obras da autovía da Costa da Morte, esperemos que unha vez finalizada esta o roteiro poda seguir facéndose, aínda que haxa que dar un pouco máis de volta. Dito isto, direivos tamén que durante o camiño colleume a choiva e tamén unha granizada CAMPAL, perfecta para comprobar a boa calidade do meu equipo e desfrutar máis se cabe do camiño. Non estou tolo, encántame a natureza! 😀

Terceiro cruce non sinalizado: á dereita

Unha curiosa cruz no medio do monte

Se vos atopades unha poza deste calibre, non queda outra que tirar de alma de castrón e atravesar polas silvas das leiras adxacentes 😉

Obras da autovía da Costa da Morte atravesando o roteiro. Só tendes que seguir máis ou menos de frente á dirección que levábades

Pouco antes de finalizar este tramo, hai un desvío á esquerda que nos leva ata o que antigamente foi unha mina de seixo, comprobámolo “in situ” pola gran cantidade de seixos que se atopan no camiño.

Nesta zona atópanse moitos seixos no camiño a carón da antiga mina

Continuamos uns metros máis o camiño, cruzando a estrada, e chegamos ó lugar da Hermida, cunha fermosa carballeira que dá sombra á capela de San Roque. Nas inmediacións tamén se atopan unha fonte e un cruceiro.

Ermida de San Roque, custodiada polos centenarios carballos

Fonte de San Roque

Cruceiro da Hermida, coa carballeira e a capela en segundo plano

Afrontamos xa o último tramo do roteiro, atravesando de novo as obras da autovía e pouco máis adiante camiñando por unha pista que xa se nos fai coñecida, verdade? Xa só nos queda facer o pequeno tramo ata a Igrexa de Santo Estevo, e damos por finalizada o “camiño da fin da terra” de hoxe.

De novo temos que atravesar as obras da futura autovía

Volvemos ó cruce no que nos desviamos (quedando agora á esquerda)

De novo en Anos

Desta vez os únicos animais que puden ver foron domésticos (exceptuando á raposa Anosa, claro) 😉

A modo de valoración final, direi que me sorprendeu moi gratamente este roteiro, dada a inexistente información que hai deste na internet. Ademáis, agradécese a gran cantidade de paneis informativos e sinais, a pesar de que falten algúns. Pero sobre todo isto, os fermosos paisaxes que ten esta zona, descoñecidos ben seguro incluso por moitos habitantes dos arredores. Quero darlle as gracias dende aquí a Lutxo, un rapaz de Anos que me atopei un día camiñando pola ribeira e que me falou deste roteiro. Graciñas Lutxo! E falando de xente de Anos, aproveito para saudar dende aquí ás miñas amigas Tania e Karina, que espero que lean estas novas liñas desta miña bitácora. Quero coñecer a vosa impresión desta nova entrada, agardo polos vosos comentarios!

Feitas as valoracións finais, os agradecementos e as peticións, direi algo que levo querendo dicir dende que rematei este roteiro hai unhas semanas: Cabana, nunca deixarás de sorprenderme! 🙂

UN SAÚDO CAMIÑANTES!

A Ruta Arqueolóxica De Borneiro


Boas Camiñantes! Como van esas andainas? Espero que o inverno non vos estea botando para atrás á hora de saír a camiñar! 😉

Esta semana convídovos a coñecer outra das rutas que agocha o municipio de Cabana de Bergantiños, e que percorre a parroquia de Borneiro, visitando os lugares máis pintorescos desta, con especial atención ós dous monumentos máis importantes: o Castro “A Cidá” de Borneiro e o Dolmen de Dombate, a catedral do megalitismo galego.

Mapa (aproximado) e perfil do roteiro

 

Como podedes ver aquí abaixo, este camiño apenas ten dificultade, polo que desta vez non hai nada especial que recomendarvos en canto a roupa. Aínda que os días húmidos se poden formar pozas polo camiño, as pistas son anchas e sempre hai por onde bordealas.

 

Características MIDE da ruta

O inicio do roteiro sitúase no castro “A Cidá” de Borneiro (onde se xunta esta ruta coa do rego dos muíños que xa vimos na primeira entrada desta bitácora). Concretamente na entrada inferior, a carón dunha pequena área recreativa e os dous últimos muíños da ruta do rego dos muíños.

Comezo da ruta dende o aparcamento

Muíño (curiosas esas lousas de pizarra a modo de teito)

Pequena área recreativa con paneis informativos sobre o castro

Panel informativo da ruta e primeiro sinal

Dende aquí comeza unha costenta ascensión cara o alto da fernandiña, o cumio máis alto do monte Gontón. A ascensión discorre maiormente por unha pista forestal bastante ampla, rodeada de carballos, piñeiros e eucaliptos.  A duración deste tramo é de pouco máis de media hora.

Lugar de Fontefría, durante a subida

Durante o camiño aparece este cartel dándonos a benvida

Aínda que o camiño se intúe, neste cruce non hai sinal (e das pintadas mellor non fiarse). Á esquerda!

Impresiona este tramo final da subida verdade?

Unha vez no alto da fernandiña, podemos desfrutar dunhas bonitas vistas da ría de Corme e Laxe e da parroquia de Borneiro, así como doutros lugares dos arredores.

A ría, coa Parroquia de Canduas en primeiro termo e Corme ó fondo

Desembocadura do Anllóns

Neaño máis cerca, despois Ponteceso e a zona de Malpica ó fondo. En días claros pódense ver fácilmente as illas Sisargas

Terras de Anos e Pico de Meda (Zas) ó fondo

Aldeas de Borneiro dende o alto

O Monte Castelo de Borneiro

Unha vez desfrutado destas vistas, toca descender en dirección a Borneiro pola cara traseira destes do monte Castelo. O camiño discorre por unha longa recta ata chegar a un cruce que hai que tomar á dereita, e logo continuar ata dar coa estrada que conecta Borneiro co lugar de Muriño, xa no Concello de Zas. Este tramo soe estar cheo de pozas, que aproveitaron as ras para depositar os seus ovos. Cabe tamén dicir que durante este tramo bordearemos outro castro, o castro de Borneiro (non confundir coa Cidá) pero neste caso, está sen excavar.

Camiño que nos vai levando cara Borneiro bordeando a cara traseira do Castelo

Durante este tramo temos vistas da zona interior de Cabana e Zas, neste caso vemos ó lonxe o lugar da Eirita

Ovos de Ra

Cágados

Semella que neste caso mamá ra non chegou a tempo á poza :S

Xa na estrada, cóllese á dereita en dirección a Borneiro. Esta estrada sube durante uns metros. Ó finalizar esta pequena subida, os que queirades facer o castrón (xa había tempo que non facíamos o castrón eh? 😉 ) podedes aventurarvos por unha pista á dereita en busca da “Igrexa dos lobos”, un dolmen natural que servía antigamente de refuxio ós pastores do lugar e o cal non fun quen de atopar (todo se andará, xa me coñecedes 😀 ). Tamén podedes subir ata o monte Castelo de Borneiro, aínda que xa vos aviso de que non hai un camiño marcado e teredes que andar entre xestas e toxos para intentar chegar ó cumio. Fagades ou non o castrón, logo a estrada baixa ata chegar ó lugar de Borneiro. Entrando á esquerda sitúase a casa de Manuel Lema Otero, un recoñecido pintor naif do Concello.

Deixando atrás o monte Castelo

Entrando en Borneiro

Casa de Manuel Lema Otero

Máis adiante, chegamos a unha pequena Carballeira cun cruceiro, e en lugar de seguir a ruta, pódese torcer á dereita para visitar a igrexa de Borneiro.

Pequena Carballeira con cruceiro. Dereita: Igrexa. Esquerda: Continuar a ruta. Vós decidides!

Igrexa de San Xoán de Borneiro

Logo de visitala, volvemos sobre os nosos pasos e continuamos o camiño cara o lugar do Briño. Durante este treito podemos ver algúns cruceiros (abundantes por toda a parroquia) e unha chamativa árbore.

Chegando á igrexa...

Cruceiro na entrada do lugar de Vistalegre

Árbore de caprichosa figura

De momento chega non? Logo máis 😉

Crúzase a estrada xeral e continúase ata chegar á capela do briño, coa súa bonita fachada frontal. Tamén existe unha área recreativa con mesas, parrillas e un parque infantil, ideal para descansar e tomar forzas para continuar o camiño.

Fachada frontal da capela do Briño

Cruceiro do Briño

Mesas e parrillas da área recreativa

Parque infantil

Continúa o camiño cruzando a pequena ponte que sortea o pequeno rego e percorremos a estrada primeiro rodeada de árbores e despois de prados ata chegar á aldea de Dombate, coas súas estreitas rúas.

Cruceiro entre as árbores

Os verdes prados que nos dan a benvida á aldea de Dombate

Rúa de Dombate

Cruceiro de Dombate...

... galiñas de Dombate 😀

Unha vez comezamos a saír do lugar por fin nos atopamos co maior monumento do concello de Cabana de Bergantiños:  o Dolmen de Dombate. Este monumento megalítico, despois de moitos anos de polémicas e deixadez por fin obtivo o recoñecemento que se merece, contando actualmente cunha excelente cuberta e un magnífico centro de interpretación.

Centro de recepción e interpretación

Cuberta actual do Dolmen

Xa dentro, vista frontal do monumento

Vista lateral...

... e vista traseira. Impresiona a altura das lousas que posúe.

Logo da visita continua o camiño e antes de chegar á escola unitaria, cóllese por un camiño á esquerda que nos leva ó lugar de Vilaseco.

Será por cruceiros en Borneiro xD

Chegando a Vilaseco, outra cruz

Ó chegar ó centro do lugar torcemos á esquerda e continuamos ata atoparnos de novo coa estrada xeral, a carón da Fonte de Vilaseco. Cruzamos e de frente damos coa pista que nos leva á entrada superior do castro A Cidá, principio e final deste roteiro.

Antes de chegar á Cidá podémonos atopar algún esquío polo camiño 🙂

E por fin, finalizamos o roteiro no verde Castro "A Cidá" de Borneiro

Muros da entrada inferior

A buscar o lagartiño! 😉

Para rematar esta entrada, fareino descubríndovos unha bonita festa que ten lugar aquí tódolos anos, chamada “O Castro Animado”. Nesta festa a xente do lugar disfrázanse de castrexos, e lévanse a cabo diversas actuacións. Na última edición actuaron unha parella de acróbatas e dous paiasos. Tamén houbo unha representación dunha escena de loita entre guerreiros castrexos e un grupo de gaitas amenizando a festa.

Ambiente no Castro Animado

Actuación dos acróbatas

Tamén se poden degustar productos típicos durante a festa, e ó remate desta ten lugar unha churrascada na área recreativa. Nesta festa tamén participaron os rapaces que viñeron no verán ó campo de traballo do Concello e pasárono estupendamente. A verdade é que esta festa resultou realmente divertida e entretida.

Rapaces do Campo de Traballo caracterizados para a ocasión

Churrascada na área recreativa para acabar (ou seguir) coa festa 🙂

E ata aquí a ruta arqueolóxica pola parroquia de Borneiro amigos! Como podestes comprobar, o nome do roteiro está ganado a pulso. Como non podía ser doutra maneira, anímovos a facela ou polo menos a que visitedes a Cidá e o Dolmen, e por suposto tamén a que vos acerquedes a desfrutar da festa do Castro Animado este próximo verán!

UN SAÚDO CAMIÑANTES!

Ruta Polo Monte Pindo I (O Fieiro – A Moa)


Ola Camiñantes! Qué mellor que comezar a nosa andaina neste este novo ano 2012 estreándoo cunha ruta polo Monte Pindo! Todos sabemos que era este un lugar sagrado para os celtas, pero tamén o é para os sendeiristas. Neste caso, ó non coñecer moi ben o lugar, decidín facer unha ruta curta, pero non por iso menos esixente. Esta comeza no lugar do Fieiro, a pé do encoro de Santa Uxía, e remata no cumio do Monte Pindo, o pico da Moa, a 600 metros de altitude e a poucos metros da ría de Corcubión.

Mapa e perfil do roteiro de hoxe (aproximados)

Para percorrer este camiño é aconsellable levar calzado impermeable se se fai en inverno, pois é moi posible que o camiño estea húmido e que se encontre algunha que outra poza. Evitaremos así estar pensando continuamente onde van pisar os nosos pés e así poder seguir un camiño o máis recto posible. Ademáis, é recomendable levar un pantalón forte que nos protexa das xestas. Tampouco esquecerse os que lle pase coma a min, que o máis pequeno raio de sol lles afecte, de que nunca está de máis un sombreiro ou gorra no alto dun monte, onde parece que non pero o sol pega forte, e moito. Preparados? Valoración MIDE do percorrido e comezamos!

MIDE do sendeiro

O comezo da ruta encóntrase nun pequeno lugar chamado O Fieiro, pertencente ó Concello de Mazaricos. Chégase a este lugar poucos metros despois de pasar por riba da presa do encoro de Santa Uxía. Nada máis chegar xa nos atopamos co punto de inicio á dereita, unha pequena área recreativa na que hai un panel informativo e un cartel sinalando as dúas variantes do roteiro.

Pequena área recreativa do Fieiro

Panel informativo da rutae pista que sube camiño da Moa

Ten este roteiro dous camiños distintos para chegar á Moa, xuntándose estes no merendeiro que está a poucos metros do cumio. Como neste caso só fixen que percorre a cara traseira do monte, noutra ocasión volverei para facer o percorrido polo outro camiño, que pasa pola cara costeira da montaña e polo pico Penafiel, outro cumio famoso do Monte Pindo

Cartel que indica as dúas variantes do camiño

Pico Penafiel dende O Fieiro

Dende aquí collemos a pista que sube, e que durante o primeiro quilómetro de percorrido apenas presenta dificultades. Neste primeiro tramo podemos botar a vista atrás para divisar algunhas aldeas do concello de Mazaricos, o encoro de Santa Uxía, o mirador do Ézaro ou o pico Penafiel.

Deixando atrás O Fieiro en busca da Moa

Os verdes prados de Mazaricos, vixiados dende o alto polos Montes da Ruña

Pico Penafiel e mirador do Ézaro

A partir do segundo quilómetro do roteiro, o terreo vaise facendo máis complicado para o camiñante, primeiro estreitándose e despois tornándose moi rochoso e con bastante pendente.

A partir deste cartel o camiño estréitase e vólvese máis irregular

Un exemplo do que vos podedes atopar durante gran parte do camiño

Superados aproximadamente os 2,5 quilómetros de ascensión, atopámonos o bastante elevados para divisar a vila de Carnota. Podémonos parar a ler o panel informativo sobre a historia e  flora do Monte Pindo antes de afrontar o último tramo da subida.

Sempre se agradece un panel informativo, e máis con estas vistas 🙂

Máis arriba, atopámonos cun cruce no cal nos podemos desviar cara o merendeiro para tomar algo antes de chegar á moa, ou ben afrontar os últimos metros da subida para alcanzar o cumio. Dende aquí, pódense adiviñar entre os piñeiros as vilas de Corcubión e Cee.

Carteis no cruce do roteiro

Corcubión ó lonxe

Merendeiro da Moa

Por fin, chegamos ó pico da Moa. Dende aquí arriba, temos unhas magníficas vistas en 360 grados de toda a zona, destacando a panorámica da ría de Corcubión.

Impresionantes vistas

A pé da montaña, a pequena vila do Pindo:

A vila do Pindo coa súa praia a pé do monte

A un lado, as vilas de Carnota e Lira:

Carnota, coa súa extensa praia e Lira co seu peirao

Ó outro, Fisterra, Corcubión e Cee ó lonxe:

Fisterra, co seu faro na punta

Corcubión e Cee no interior da ría

Máis cerca, a praia de Gures e a enseada de Caneliñas, lugar onde no ano 1986 pechou a última factoría baleeira de España:

Praia de Gures e enseada de Caneliñas

E por último, polo interior, máis alá do aspecto rochoso do Monte Pindo, o verde dos montes da Ruña:

Máis alá do Pindo, Mazaricos sempre verde.

Unha vez desfrutado desta marabillosa panorámica da Costa da Morte, só queda baixar polo mesmo camiño ata o Fieiro. Neste caso intentei (sen éxito) atopar o camiño que leva ó lugar pasando pola outra cara do monte e que sube ata o pico Penafiel, pero non fun quen de atopalo (todo se andará ;)) a quen si atopei mentres buscaba algún tramo deste sendeiro foi a un grupo de camiñantes de Vimianzo, ós que guiei con gusto ata a Moa e que me fixeron pasar un día estupendo en boa compañía. Ademáis de facer o descenso máis levadeiro. Por cousas como estas adoro o sendeirismo. Graciñas Antonio, Juan, Cristian, Paula, Antía e Darío! 🙂

Cos inesperados compañeiros no cumio

O grupo á chegada, cun paisano que resultou do máis faladoriño!

E así queda inaugurado o novo ano en Camiños Da Fin Da Terra amigos. Cando teñades ocasión pasádevos polo Pindo e desfrutade desas excelentes vistas! Feliz Ano!

UN SAÚDO CAMIÑANTES!

A Ruta Do Litoral Camariñán


Ola camiñantes da fin da terra! Mentres se achega o Nadal, eu sigo aproveitando para descubrir novos roteiros, chova ou vente, e de paso seguir mostrándovos marabillosos lugares da nosa Costa da Morte.

A miña última aventura tivo lugar de novo no concello de Camariñas, na ruta que une a vila de Camelle coa capital do municipio, e que percorre todo o litoral que separa ámbalas dúas vilas. Para levala a cabo contei coa axuda dos meus  amigos David e Rodrigo. Así que alá nos fomos o sábado pola mañán, aproveitando as alertas por mar de fondo para comprobar a forza do mar galego. Graciñas meus!

Esta  ruta é bastante longa, uns 28 quilómetros. O sendeiro en si non ten apenas dificultade algunha. Tamén debo dicir que non fixemos o percorrido exacto, senón que fomos por algún pequeno tramo distinto, pero desde logo sen grandes variacións que destacar. En canto ó equipo e material para facer este camiño, recomendo levar un bo cortaventos, pois o vento sempre sopra con forza nesta zona.

Mapa e Perfil do roteiro

Valoración MIDE

Comezamos o itinerario no Museo do Alemán, ao igual que o fixéramos hai unhas semanas para percorrer a ruta Camelle – Laxe. Sen embargo, desta vez imos tomar o rumbo oposto. Nada máis chegar, comprobamos que a alerta laranxa por mar de fondo non se equivocaba en nada:

A forza do mar no peirao de Camelle

Dende aquí atravesamos algunhas das estreitas rúas de Camelle, en lugar de seguir o camiño oficial que está perfectamente marcado e que comeza de lado da casa que está ó lado do Museo. Rápidamente nos desviamos cara a costa e percorremos o tramo que nos leva á seguinte vila, Arou.

Adentrándonos un pouquiño na vila

Deixando atrás Camelle

O mar bateu con forza durante todo o camiño

En menos de media hora, xa vemos Arou

Un burriño dándonos a benvida

Esta vila é un magnífico exemplo da típica vila costeira galega, con casas de moitas e variadas cores e rúas estreitas. Atravesamos a praia ó longo do paseo marítimo do lugar ata chegar a unha pequena área recreativa. Aquí o camiño oficial segue pola estrada ata case chegar á chamada punta lobeira, onde existen unhas pequenas casetas de pescadores e unha pequena praia chea de rochas, onde crían moi ben os ourizos. Nós sen embargo decidimos comezar a subir o monte e collemos o camiño que pasa de lado da última casa, e que metros máis adiante sube monte arriba.

Arou

Variando un pequeno tramo do percorrido

Momentos previos á ascensión

Camiño que sube

Arou dende as alturas

Ó final deste empedrado camiño, collemos á esquerda na pista asfaltada e, ó chegar ó seguinte cruce á dereita, xa camiño da seguinte vila: Santa Mariña. É unha pequena vila escalonada ó longo dun pronunciado val entre dous montes a carón do mar. Pódese baixar e visitar o pequeno peirao, e alí dar un paseo polas rochas da punta, pero nós decidimos seguir de largo cara un dos nosos obxectivos principais da xornada: o Monte Branco e as súas vistas á enseada de Trece.

Despois dun treito, xa se intúe Santa Mariña e o seu pequeno peirao

Santa Mariña dende o alto

Ós poucos minutos dende Santa Mariña, tomamos o camiño de terra  que segue pola costa, perfectamente acondicionado. Máis adiante, ó chegar ó Monte Branco, para chegar ás inmediacións da duna débese coller un pequeno camiño á dereita. Este lugar resultou para min unha auténtica sorpresa, tanto pola súa beleza, como polas vistas que ofrece da enseada de Trece. Un lugar perfecto para desfrutar, pero recordade que é un espacio natural protexido, así que procurade que a vosa pegada sexa o máis pequena posible no entorno!

Sendeiro moi ben acondicionado para a súa práctica

Xa vemos o Monte Branco!

Camiño da duna, atopámonos coa planta que da nome ó Concello: a Caramiña

Vistas da enseada de Trece dende o Monte Branco

A famosa duna remontante do Monte Branco

Do outro lado, o peirao de Santa Mariña

Volvemos polos nosos pasos cara a pista e seguimos camiño do cemiterio dos ingleses. Durante o camiño obtivemos unhas boas vistas de toda a enseada, ata finalmente baixamos a costa que nos deixa xusto no cemiterio.

Durante o camiño, podemos observar de novo unha das dunas remontantes máis grandes de Europa

Vistas durante o camiño cara o cemiterio

Monte Branco ó lonxe

Aquí tivo lugar o máis fatídico afundimento de toda a historia da Costa da Morte: o naufraxio do Serpent. En 1890, este buque – escola iba camiño de Sierra Leona a facer un cambio de tropas. Ó pasar por esta punta, chamada “punta do boi”, o temporal provocou o seu afundimento nos baixos da costa e morreron 172 dos seus 175 tripulantes, que foron duramente vapuleados polas ondas.

Comeza o descenso cara o cemiterio

Finalmente, chegamos ó Cemiterio dos ingleses, situado na punta do Boi

Monte Branco e enseada de Trece dende o cemiterio dos ingleses

Unha vez visistado o lugar, seguimos a pista camiño do noso seguinte obxectivo. Metros máis adiante, xa podemos ver o faro de Cabo Vilán ó lonxe, pero antes pasaremos pola praia de reira, e nas súas inmediacións pararémonos a visitar a pedra do oso e o foxo dos lobos. Durante o camiño encontrarédesvos con gran cantidade de coídos.

Seguindo o noso camiño, xa vemos ó lonxe Cabo Vilán

Unha vez chegados á praia de Reira, podédesvos desviar á dereita para buscar a pedra do Oso, e facer o mesmo á esquerda para visitar o foxo dos lobos. Unha curiosidade deste lugar ten que ver coa pedra do oso, pois debedes saber que hai uns anos foi roubada, aparecendo de novo no seu lugar ó cabo duns días. Unha segunda curiosidade ten que ver co foxo dos lobos. Estas peculiares construccións eran usados antano para capturar lobos, dispoñendo dúas paredes en forma de embudo monte abaixo que remataban no foxo. Ó parecer, a xente do pobo reuníase e enviaba os lobos pouco a pouco cara o foxo ata que caían nel. Hoxe en día, este foxo da fogar e alimento a gran cantidade de anfibios, especialmente píntegas e tritóns.

Pedra do Oso

Mar batendo na praia de Reira

Foxo dos Lobos

Seguimos camiño do cabo vilán, camiñando a carón dos cantís e pasando de lado do parque eólico do lugar. Ó chegar ás inmediacións da planta acuícola collemos a estrada que nos leva ata o faro. Pódese visitar o edificio inferior, no que existe un museo, pero é unha pena que non estea permitida a entrada aínda que sexa ó patio superior a pé do faro. En lugar disto podemos subir ata o antigo faro, que funcionaba a leña e carbón, e desde onde teremos unhas boas vistas tamén, tanto do cabo coma da vila de Muxía ó outro lado da ría, que xa se abre ante os nosos ollos, co santuario da barca saudándonos dende a punta.

Camiño de Cabo Vilán pasamos por uns agrestes cantís

Parque eólico e faro ó fondo

As rochas soportaban como podían as continuas embestidas do mar embravecido

Faro

Faro e Museo dende o facho antigo

Tamén podemos ver parte do noso futuro camiño, todo ó longo da costa, coa ermida da Virxe do Monte ó lonxe. Camiñamos pois de volta ata o cruce da planta acuícola e collemos de novo cara a costa ata chegar ó campo de fútbol.

Cara o outro lado vemos a Ría de Camariñas con Muxía ó fondo

Deixando atrás cabo vilán

Ermida da virxe do monte e Muxía

Muxía ó outro lado da ría

Ó chegar ó campo de fútbol, collemos o camiño que sube para visitar a ermida e desfrutar das boas vistas da vila de Muxía que temos dende esta punta.

Fachada frontal da ermida

Santuario da Barca dende a ermida

Unha vez visitado e desfrutado o lugar, afrontamos o último treito deste longo camiño, que remata en na capital do concello. Neste tramo atoparemos algunha pequena praia e o castelo de Soberano, unha fortificación antiga desmantelada nos anos 40 para construir o peirao de camariñas. De feito aínda podemos ver algúns canóns facendo de amarres dos barcos.

Os pescadores abundan en todo o camiño

Ruínas do Castelo de Soberano

Despois de case 30 quilómetros... Por fin Camariñas!

Ata aquí compañeiros, unha ruta esta a do litoral camariñán que, aínda que resulta longa, recomendo totalmente. Se se fan moito os 30 quilómetros, podería dividirse en varios tramos ó gusto do camiñante sen problemas. Pero sobre todo, recomendo facela os días nos que haxa moito mar, pois son ideais para ver as ondas batendo continua e fortemente contra os cons. E ata aquí camiñantes, non me queda máis que animarvos a facelo e desexarvos BO NADAL A TODOS!

UN SAÚDO CAMIÑANTES!

O Sendeiro Da Ínsua


Ola compañeiros! Que tal esa ponte de Decembro? Aproveitastes para saír a facer algunha andaina? Eu non parei! Foi o domingo cando decidín voltar ás terras de Laxe e coñecer esta nova ruta que vos ensino nesta nova entrada: o Sendeiro da Ínsua. Un camiño que percorre todo o perímetro deste monte do Concello laxense, sen perder de vista o mar durante toda a volta.

Mapa e perfil

Para facer este camiño, recoméndovos un pantalón forte para non picarvos coas xestas, e sobre todo un bo cortaventos, pois nesta zona o vento sempre sopra con moita forza.

Valoración MIDE

Comezamos o itinerario no paseo marítimo de Laxe, de lado do posto de información turística, onde hai uns paneis informativos do roteiro. Dende aquí dirixímonos cara a praza Ramón Juega, que moitos de vós coñeceredes de sobra gracias á serie da TVG  “Mareas Vivas”.

Preparados? Comezamos!

Paseo marítimo de Laxe

Praza Ramón Juega

Despois de pasar o fermoso arco medieval chegamos ata a igrexa de Santa María da Atalaia (onde podemos tomar algunhas fotos da praia e do porto) e, seguindo as indicacións, torcemos á esquerda por unha estreita rúa que sube. Cando cheguemos arriba collemos á dereita e dámonos conta de que imos deixando as casas de Laxe pouco a pouco.

Pasando debaixo do arco...

Vista de Laxe dende o adro da igrexa

Porto de Laxe

Típica rúa de Laxe

Chegamos a un pequeno mirador – merendeiro. Dende aquí podemos observar tanto a parte da baía de Laxe como a parte que enfoca Camelle ó lonxe. Desde aquí torcemos á dereita, pero voltaremos polo camiño da esquerda.

Mirador: á dereita!

Laxe á dereita...

Enseada da Baleeira e Camelle (tapado pola néboa) á esquerda

Ós poucos metros, deixamos o asfalto e collemos o estreito camiño de pescadores, en vez de continuar a baixada ata a estación depuradora que está ó pe da antiga canteira, e comezamos o auténtico camiño, deixando atrás Laxe, e tamén Corme e a ría  á nosa dereita .

Comeza o bo!

Estación Depuradora ó pé da antiga canteira

Deixando Laxe atrás...

Este treito vai a carón dos grandes cantís do monte da ínsua, e ademáis de observar a fermosura destes, tamén podemos aproveitar para ver algún cormorán lanzándose en picado ou buceando en busca de alimento. Segundo imos deixando Laxe atrás, ímonos acercando e vendo cada vez mellor a vila de Corme do outro lado da Ría, co seu famoso cabo Roncudo na punta.

Coidado coa pendente meus!

Corme

Cabo Roncudo

Algúns cantís desta zona son sinxelamente espectaculares, e máis se facedes o camiño un día no que haxa moito mar. Esta semana de alerta vermella por mar de fondo é perfecta, así que os que poidades, aproveitade!

Impresionante, non si?

Ondas batendo 1

Ondas batendo 2

Ondas batendo 3

Despois duns minutos de camiño, chegamos ó faro de Laxe, lugar visitado frecuentemente e no que podemos contemplar dunha gran vista do litoral, sobre todo durante o solpor. Conta cunha curiosa zona de merendeiros, colocados polo monte arriba e que pola súa forma recordan a un castro celta. Bo lugar para tomar algo antes de seguir co camiño. Aquí tamén podemos atopar unha estatua de recente construcción, chamada “A Espera”, que reflexa a angustia dunha nai e o seu fillo esperando ó seu esposo mariñeiro, o cal nunca chega. É moi frecuente ver a xente sentada arredor desta escultura calada e reflexionando en silencio, ademáis de disfrutando da paisaxe, durante un tempo.

Faro de Laxe

Curiosa zona de merendas

"A Espera"

Unha vez repostas as enerxías e admirado a paisaxe, continuamos o roteiro, deixando atrás o faro e a ría, e encarando a nosa vista cara Camelle e Arou ó lonxe, e cara as enseadas de  Soesto e Baleeira, estas máis próximas. É un tramo este, ó igual que o anterior, perfecto para sentir a forza do mar batendo contra os cons ademáis de observar aves mariñas.

Deixando atrás o faro

Camelle e Arou ó lonxe, punta do Catasol á esquerda

Petón do castro e enseada de Soesto

Ó final do tramo, encontrámonos coa furna da escuma, e rápidamente vos daredes conta de por qué recibe este nome. Metros máis adiante, chegamos ó cemiterio do municipio e, ós pes deste, a pequeniña pero fermosa praia dos cristais. Esta minúscula praia está formada por milleiros de pequenos cristais de diferentes cores que o mar foi pulindo pouco a pouco co tempo. Parece ser que a orixe deste pequeno espectáculo está nunha costume moito menos bonita, que consistía en que os veciños tiraban o lixo nas inmediacións da praia. Por sorte, a forza da auga e as correntes mariñas minimizaron o impacto dando lugar a esta curiosa praia.

Furna da Escuma

O mar batendo con forza na furna da escuma

Praia dos cristais

Entre o petón do castro e o cementerio, atrás queda a enseada da Baleeira

Subimos a costenta pista asfaltada e chegamos ó mirador onde o comezo da ruta nos desviáramos á dereita. A partir de agora só nos queda desfacer camiño ata chegar ó noso punto de partida, e quedarnos a tomar algo en calquera dos moitos locais que nos ofrece a vila.

Volvendo polas estreitas rúas de Laxe...

... chegamos de novo ó punto de partida.

Como podedes comprobar, resulta este un camiño fermoso (incluso en días nubrados), fácil e de pouca duración, polo que ninguén ten excusa para non facelo. Ademáis, é un sendeiro oficial homologado pola federación galega de montañismo, así que podedes ampliar información na súa web.

UN SAÚDO CAMIÑANTES!